मुलांना चांगले शिक्षण मिळावे, हे प्रत्येक पालकाला वाटते. पण शिक्षणाबरोबरच चांगली मूल्ये, सवयी आणि आपल्या संस्कृतीशी जिव्हाळा मुलांमध्ये रुजावा, यासाठी अनेक पालक संस्कारवर्गांकडे वळतात. संस्कारवर्ग म्हणजे नेमके काय आणि त्याचा मुलांना कसा उपयोग होऊ शकतो, हे या लेखात पाहू.
संस्कारवर्ग म्हणजे काय?
संस्कारवर्गात सहसा श्लोक व स्तोत्रांचे पाठांतर, संतांच्या व थोर व्यक्तींच्या गोष्टी, भारतीय सण-उत्सवांची ओळख, प्रार्थना आणि मूल्याधिष्ठित उपक्रम यांचा समावेश असतो. केवळ पाठांतर करून घेणे हा उद्देश नसतो; त्यामागचा अर्थ आणि विचार मुलांपर्यंत पोहोचवणे हेही महत्त्वाचे असते.
श्लोक व स्तोत्र पाठांतराचे महत्त्व
- शुद्ध आणि स्पष्ट उच्चार करण्याची सवय लागण्यास मदत होते.
- लहान वयातच पाठांतराचा सराव झाल्याने स्मरणाची सवय विकसित होते.
- मनाचे श्लोक, गीतेचे श्लोक यांसारख्या रचनांतून जीवनाकडे पाहण्याची सकारात्मक दृष्टी मिळते.
- सार्वजनिक ठिकाणी बोलण्याचा आत्मविश्वास वाढण्यास मदत होते.
घरी पालक काय करू शकतात?
संस्कार केवळ वर्गात होत नाहीत; घरातील वातावरण त्यात मोठी भूमिका बजावते. काही सोपे उपाय:
- रोज संध्याकाळी काही मिनिटे एकत्र बसून प्रार्थना किंवा एखादा श्लोक म्हणणे.
- झोपण्यापूर्वी संतांच्या किंवा थोर व्यक्तींच्या गोष्टी सांगणे.
- सण-उत्सव साजरे करताना त्यामागची कथा आणि अर्थ मुलांना समजावून सांगणे.
- मुलांसमोर स्वतः चांगले आचरण ठेवणे, कारण मुले ऐकण्यापेक्षा पाहून जास्त शिकतात.
बालमनावर संस्कार घडवणे आणि भारतीय संस्कृतीशी नव्या पिढीचा स्नेह दृढ करणे, हे संस्कारवर्गाचे खरे ध्येय आहे.
पालकांशी संवाद
मुलांच्या संस्कारांत पालकांचा सहभाग महत्त्वाचा असतो. म्हणूनच संस्कारवर्गांमध्ये पालकांशी संवाद साधणे, त्यांना उपक्रमांची माहिती देणे आणि घरीही त्याचा सराव कसा करता येईल हे सांगणे उपयुक्त ठरते.
ह.भ.प. मुग्धा पुंडे यांना वय वर्षे ३ ते १८ या वयोगटातील मुलांसाठी संस्कारवर्ग घेण्याचा अनुभव आहे. त्यांच्या संस्कार व कलाविषयक कार्याची माहिती संस्कार व कला या पानावर पाहा; संस्कारवर्गाविषयी चौकशीसाठी संपर्क करा.
कीर्तन / कार्यक्रमासाठी संपर्क
आपल्या गावातील उत्सव वा कार्यक्रमासाठी चौकशी करा.